Day 9 — Thói quen hằng ngày & 5W1H¶
Mục tiêu: mô tả một ngày của mình bằng từ vựng tự nhiên; làm quen khung 5W1H.
1. Phương pháp 5W1H¶
Phương pháp thứ tư của khoá, sau AAA, PPF và cấu trúc đục lỗ. Dùng để trả lời sâu một câu hỏi tưởng chừng chỉ yes/no.
| Trả lời gì | |
|---|---|
| What | Có/không + việc gì |
| When | Mấy giờ |
| Where | Ở đâu |
| Who | Với ai, hay tự mình |
| Why | Vì sao |
| How | Bằng cách nào |
Ví dụ mẫu — Do you get up early in the morning?¶
Yes, I do. I usually get up around 6 a.m. (When) at home (Where). I normally wake up by myself (Who), but sometimes I use an alarm when I go to bed late (How). I get up early because I want to exercise and prepare for work without being in a hurry (Why). After getting out of bed I drink water, wash my face and go for a short walk. This routine helps me feel more energetic throughout the day.
Biến thể: so sánh weekday vs weekend¶
Một cách khác để kéo dài câu trả lời:
On weekdays I get up at 6 to commute to work. On weekends I either sleep in, or I still get up early and grab some coffee with a friend in District 2.
Đừng quên A cuối
"Cái A cuối cùng này thì áp dụng cho mọi phương pháp." — dù dùng AAA, PPF hay 5W1H, luôn kết bằng câu hỏi ngược.
2. Từ vựng — một ngày điển hình¶
| English | Tiếng Việt |
|---|---|
| a typical day | một ngày bình thường |
| commute to work | đi làm (thường bằng phương tiện) |
| do personal hygiene | vệ sinh cá nhân |
| grab something to eat | kiếm gì đó ăn |
| get down to business | bắt tay vào việc |
| be on duty / be off duty | vào ca / hết ca |
| work overtime 🔴 | làm thêm giờ |
| take a lunch break | nghỉ trưa |
| take a nap | ngủ trưa, chợp mắt |
| head home | về nhà |
| let my hair down | thư giãn (gặp lại ở Day 10) |
| turn in | đi ngủ |
| call it a day / call it a night | nghỉ thôi, kết thúc ngày |
| sleep in | ngủ nướng |
| stay awake | giữ cho tỉnh táo |
| brunch | bữa gộp sáng-trưa |
🔴
overtimelà trạng từ — phải nói work overtime, không nói "I usually overtime".
Where are you headed?¶
Cách hỏi "bạn đi đâu đấy?" rất phổ biến trong phim. Trả lời:
- I'm heading home.
- I'm heading to the park.
3. Hậu tố -ish — "kiểu kiểu", "cũng cũng"¶
Cách nói thân mật, nghĩa là kind of, almost, around — gần đúng nhưng chưa hẳn.
| Cụm | Nghĩa |
|---|---|
| 7-ish | khoảng 7 giờ |
| done-ish | sắp xong rồi |
| ready-ish | cũng gần sẵn sàng |
| hungry-ish | cũng hơi đói |
| bluish | hơi xanh xanh |
| yellowish | ngả vàng |
Dùng với từ loại nào?
Chủ yếu với tính từ, số/giờ và màu sắc. Không dùng với danh từ.
4. Lỗi ngữ pháp & phát âm thầy sửa¶
Ngữ pháp¶
| Sai | Đúng | Vì sao |
|---|---|---|
| I usually toothbrush | I usually brush my teeth | toothbrush là danh từ (cái bàn chải) |
| brush my tooth | brush my teeth | Bạn có nhiều hơn một cái răng |
| I have a breakfast | I have breakfast | Bữa ăn không dùng mạo từ |
| I usually overtime | I usually work overtime | |
| go to work by a motorbike | go to work by motorbike | Phương tiện không dùng mạo từ |
| 9 a.m. and half | half past 9 | |
| 1 and half hour | one and a half hours |
Phát âm¶
| Từ | Lỗi | Đúng |
|---|---|---|
| sister | thiếu /s/ giữa | /ˈsɪs.tər/ |
| hygiene | môi phẳng | /ˈhaɪ.dʒiːn/ — cong môi cho /dʒ/ |
| walk vs work | lẫn lộn | walk /wɔːk/ (đi bộ) ≠ work /wɜːrk/ (làm việc) |
5. Trò chơi: Count Up (đếm từ tập thể)¶
Biến thể "học thuật" của trò đếm số khi đi nhậu.
Luật: tất cả nhắm mắt. Lần lượt từng người nói một từ theo đúng thứ tự trong danh sách từ vựng. Hai người nói cùng lúc là chơi lại từ đầu.
Qua Zoom thì gần như không thắng nổi vì độ trễ mạng mỗi nhà mỗi khác — nhưng đó là cả cái vui.
6. Từ vựng chuẩn bị cho buổi sau¶
Thầy pre-teach cho tập Malcolm in the Middle sẽ chiếu ở Day 10:
| English | Tiếng Việt |
|---|---|
| nunchucks | côn nhị khúc |
| emperor | hoàng đế |
| You are such a jerk. | Đồ biến thái / đồ tồi. |
| arrogant | kiêu ngạo |
| squiggle | nét chữ nguệch ngoạc |
| I am so pissed. | Tôi ức điên lên được. |
| reason with someone | tranh luận, nói lý lẽ với ai |
| kick his upside-down ass / beat someone up | đánh cho lên bờ xuống ruộng |
| take it back | rút lại lời |
| pop out | nhảy bật ra |
| stay off someone's radar | tránh tầm kiểm soát của ai |
| be grounded | bị cấm túc, không cho ra khỏi nhà |
| barbell | tạ đòn |
| get in shape | lấy lại vóc dáng |
| space capsule | tàu con thoi |
| stamp "fragile" | đóng dấu "hàng dễ vỡ" |
| crate | thùng gỗ |
| Handle with care. | Xin nhẹ tay. |
| torture someone | tra tấn ai |
| a gallon | ~3,8 lít (đơn vị Mỹ) |
helicopter parents — từ hay nhất buổi¶
Kiểu cha mẹ lúc nào cũng "bay lượn trên đầu", kiểm soát mọi thứ.
Dùng mở rộng được: helicopter boyfriend / helicopter girlfriend.
Is your boyfriend a helicopter boyfriend?
7. Câu luyện tập¶
Dùng 5W1H + kết bằng câu hỏi ngược:
- Do you get up early in the morning?
- What do you usually do after waking up?
- What do you usually do during your lunch break?
- Do you exercise regularly?
- What do you usually do before going to bed?
8. Bài tập về nhà¶
- Xem clip + cấu trúc đục lỗ.
- Quay video trả lời một câu ở mục 7, dùng 5W1H và chèn ít nhất 3 từ ở mục 2 (
personal hygiene,get down to business,on duty,let my hair down,turn in,head home,commute to work). - Học trước danh sách từ vựng mục 6 để buổi sau xem clip không bị hụt.