Day 6 — Bucket list & phát âm Glottal T¶
Mục tiêu: buổi cuối về PPF; nói về ước mơ và trải nghiệm; xử lý âm /t/ cuối từ kiểu mountain.
1. Bucket list — PPF lần cuối¶
Bucket list = danh sách những điều bạn muốn làm trước khi đạt một độ tuổi nào đó. (Từ thành ngữ kick the bucket — qua đời.)
Ví dụ mẫu — What is one thing on your bucket list?¶
One thing on my bucket list is traveling across Vietnam by motorbike. When I was younger I often watched travel programs and dreamed of visiting different parts of the country. These days I enjoy traveling and taking photos, but I haven't had enough time for a long trip. In the future I'd like to spend about a month traveling from the south to the north. What's on yours?
Expression theo tầng¶
| Tầng | Expression | Lưu ý ngữ pháp |
|---|---|---|
| Past | When I was younger, I always dreamed of ___ | Sau of là V-ing |
| In the past, I wanted to ___ | Sau to là động từ nguyên thể |
|
| I became interested in it when ___ | ||
| Present | At the moment, I'm trying to ___ | |
| This goal is important to me because ___ | ||
| Future | In the future, I'd like to ___ | |
| I hope I'll be able to ___ one day |
Ví dụ: I always dreamed of being rich / traveling across Vietnam / opening a restaurant.
2. Từ vựng — hoạt động & trải nghiệm¶
| English | Tiếng Việt |
|---|---|
| see the Northern Lights | xem cực quang |
| skydiving | nhảy dù |
| scuba diving | lặn bình dưỡng khí |
| mountain climbing | leo núi |
| run a marathon | chạy marathon |
| play an instrument | chơi nhạc cụ |
| travel across Vietnam by motorbike | đi xuyên Việt bằng xe máy |
| start / run a business | khởi nghiệp / điều hành doanh nghiệp |
| write a book | viết sách |
| dye my hair | nhuộm tóc |
| bleach my hair | tẩy tóc |
Expression¶
| English | Nghĩa |
|---|---|
| have a thirst for something | khao khát làm gì (I have a thirst for traveling.) |
| since then | từ đó trở đi (I haven't eaten it since then.) |
| be allergic to | dị ứng với |
| gap year / gap month | khoảng nghỉ giữa hai công việc |
| have the urge to | có thôi thúc muốn |
| feel unstable | cảm thấy bấp bênh |
| It looks great on you. | Trông hợp với bạn lắm. |
| It suits you very well. | Rất hợp với bạn. |
| affordable | trong tầm giá |
| inflation | lạm phát |
| national pride | lòng tự hào dân tộc |
| a former British colony | thuộc địa cũ của Anh |
| under colonial rule | dưới ách thuộc địa |
| the Middle East | Trung Đông |
| the East Sea | Biển Đông |
3. Trò chơi: Never Have I Ever¶
Một người nói một việc mình chưa từng làm. Ai trong lớp đã từng làm thì kể lại trải nghiệm.
Cấu trúc: Never have I (ever) + V3
- Never have I ever been to Singapore.
- Never have I ever dyed my hair.
- Never have I ever eaten mouse meat.
- Never have I ever traveled alone.
everchỉ để nhấn mạnh, có hay không đều đúng.
Đây là cấu trúc đảo ngữ — have nhảy lên trước chủ ngữ vì câu mở đầu bằng từ phủ định never.
4. Phát âm — Glottal T (âm /t/ bị nuốt)¶
Phần khó nhất buổi. Khi từ kết thúc bằng -tain / -tten / -tton, người Mỹ không bật âm /t/ mà chặn hơi ở cổ họng.
| Từ | Phiên âm | Cách đọc |
|---|---|---|
| mountain | /ˈmaʊn.ʔən/ | "MAU-ʔn" |
| cotton | /ˈkɑː.ʔən/ | "CA-ʔn" |
| button | /ˈbʌ.ʔən/ | "BU-ʔn" |
| kitten | /ˈkɪ.ʔən/ | "KI-ʔn" |
| Britain | /ˈbrɪ.ʔən/ | "BRI-ʔn" |
| frightened | /ˈfraɪ.ʔənd/ | "FRY-ʔnd" |
| forgotten | /fərˈɡɑː.ʔən/ | "for-GA-ʔn" |
Cách tập: 1. Đặt lưỡi chạm lợi trên như sắp phát âm /t/. 2. Giữ nguyên lưỡi ở đó, đừng bật hơi ra. 3. Nâng hàm dưới và cho âm thoát qua mũi thành "-ən".
Nghe lạ là đúng
Nhiều học viên nói "nghe rồi mà đọc cứ bị quê". Đây là cách người Mỹ phát âm thật, dù hơi gây tranh cãi. Giọng Anh-Anh thì vẫn bật /t/ rõ.
Quy tắc trọng âm¶
Từ có trọng âm đọc bình thường; âm tiết không có trọng âm thì hạ giọng xuống — tiếng Việt tương đương là thêm dấu huyền hoặc dấu nặng.
- habit → "HA-bịt", không phải "ha-bít" đều đều
- vegetable → /ˈvedʒ.tə.bəl/ — chỉ 3 âm tiết, không phải "ve-ge-TA-ble"
- vitamin → /ˈvaɪ.ə.mɪn/ — flap T
Lỗi âm /j/ (giọng Bắc)¶
| Từ | Sai | Đúng |
|---|---|---|
| usually | "u-zu-ly" | /ˈjuː.ʒu.ə.li/ — phải có /j/ |
| year | "ia" | /jɪr/ |
| use | "us" | /juːz/ |
Mẹo thầy đưa: tập đọc "giạt dào", "Nguyễn Du", "gia giết" theo giọng miền Nam để quen với âm /j/.
5. Lỗi ngữ pháp thầy sửa¶
| Sai | Đúng |
|---|---|
| King... word | King... words (chủ ngữ số nhiều) |
| It becomes a kind of joy | It became a kind of joy (đang kể quá khứ) |
| Meals have to include | The meals / My meals have to include |
6. Phần ngoài lề: quy tắc 4%¶
Thầy chia sẻ khi lớp bàn về mục tiêu tài chính trong bucket list:
Muốn tự do tài chính, lấy số tiền cần tiêu mỗi tháng × 12 ÷ 4% = số vốn cần có.
| Chi tiêu/tháng | Vốn cần |
|---|---|
| 25 triệu | ~6 tỷ |
| 50 triệu | ~12 tỷ |
Rút 4%/năm thì tiền sinh lời bù lại, về lý thuyết không bao giờ cạn. Từ khoá tra thêm: lãi kép (compound interest), ETF.
7. Câu luyện tập¶
- Have you ever tried any of these activities? (dùng danh sách mục 2)
- What is one thing on your bucket list before you turn 40?
- Never have I ever ___ — ai đã từng thì kể lại.
- What's the biggest struggle when you travel alone?
8. Bài tập về nhà¶
- Xem clip + cấu trúc đục lỗ.
- Quay video trả lời câu 2 mục 7 bằng PPF — đây là buổi cuối của phương pháp PPF, nên làm cho chắc.
Buổi sau chuyển sang phương pháp mới.